Dieta bezglutenowa – dla wszystkich


Owiany złą sławą gluten w ostatnim czasie wzbudza wiele kontrowersji. Czym jest i dlaczego uważany jest za przyczynę otyłości i nadwagi?

Gluten to mieszanina białek roślinnych (gluteiny i gliadyny) występująca w niektórych zbożach, jak pszenica, żyto, jęczmień i owies. Nadaje chlebom i ciastom ciągliwą lepką konsystencje oraz wspomaga „wyrastanie” wyrobu. Występuje w 90% żywności z rynku polskiego, zarówno w tych które zawierają go naturalnie jak i w tych które są nim zanieczyszczone na etapie wzrostu czy w procesie produkcji. Chociaż zaledwie 1% populacji ma celiakię, trwającą całe życie chorobę autoimmunologiczną, która polega na nietolerancji glutenu i zaburzeniach wchłaniania poprzez zanik kosmków jelitowych, to w ostatnich latach coraz więcej osób skarży się na dolegliwości ze strony układu pokarmowego po spożyciu produktów zawierających go. Szacuje się, że do kilkudziesięciu procent społeczeństwa z alergią ma objawy uczulenia na gluten. W przeciwieństwie do celiakii jednak, alergie są uleczalne. W zależności od nasilenia stosuje się odpowiednio długą (czasem kilkuletnią) dietę eliminacyjną, a następnie stopniowo wprowadza produkty zawierające białko i obserwuje reakcje organizmu. Występuje jeszcze tak zwana nadwrażliwość na gluten (diagnozuje się po wykluczeniu celiakii i alergii), która objawia się podobnie jak wymienione wyżej nietolerancje, problemami skórnymi, dolegliwościami ze strony układu  pokarmowego (biegunki, bóle brzucha, gazy, uczucie pełności itp.), bóle głowy czy zmęczenie. Nieleczona alergia i nadwrażliwość mogą prowadzić do niedoborów składników odżywczych, chronicznego zmęczenia czy anemii.

Opisane problemy dotyczą zaledwie kilkudziesięciu procent społeczeństwa, pozostała część może bez obawy spożywać żywność z glutenem ponieważ nie ma on żadnego uzasadnionego negatywnego wpływu na zdrowie. Żadne badania nie potwierdzają tego, że sam w sobie jest substancją tuczącą czy szkodliwą, co oznacza że jest normalnie trawiony przez zdrowe osoby. Nieuzasadniona stanem zdrowia eliminacja żywności zawierającej gluten może za to prowadzić do poważnych niedoborów witamin i minerałów takich jak witamin z grupy B i kwasu foliowego, żelaza, magnezu, cynku, selenu czy wapnia. Wykluczenie pełnoziarnistych produktów zbożowych znacznie ogranicza także korzystny dla funkcjonowania jelit błonnik.

Oczywiście dietę bezglutenową można dobrze zbilansować tak aby zawierała wszystkie potrzebne dla zdrowego funkcjonowania organizmu składniki w odpowiednich ilościach. Aby jednak to zrobić trzeba  wybierać rzetelne źródła wiedzy i odżywiać się bardzo świadomie. Za każdym razem kiedy eliminujemy jakiś składnik, szczególnie taki, który stanowi dużą część naszej diety, musimy zastąpić go czymś innym. Tak jak nie wystarczy przestać jeść mięso nie zastępując go różnorodnymi produktami o dużej zawartości białka (jaja, sery, rośliny strączkowe), tak nie można wyeliminować chleba, makaronu, ryżu i innych glutenowych produktów nie zastępując ich innymi zawierającymi podobne składniki odżywcze. Niestety ostatnia moda na dietę bezglutenową spowodowała wysyp gotowych produktów, ku uciesze i zyskom ich producentów. Sporo osób myśli, że działa na korzyść swojego zdrowia wybierając bezglutenowe ciastko (z chemicznymi dodatkami) zamiast naturalnego żytniego chleba na zakwasie. Większość sklepowych produktów „gluten free” zawiera dużo chemii, a niewiele składników odżywczych. Sztuczne barwniki i aromaty, utwardzone tłuszcze, skrobia modyfikowana, emulgatory, konserwanty, syrop glukozowo-fruktozowy, dodatki E i wiele innych. Nie chcecie tego jeść, a już na pewno dawać swoim dzieciom prawda?

Dlatego jeśli z jakiegoś powodu zamierzacie przejść na dietę bezglutenową, czy to potwierdzonej badaniami nietolerancji glutenu czy osobistego przekonania, zróbcie to mądrze. Możecie oczywiście wybrać się do dietetyka, który podpowie jak zbilansować dietę, nauczy zasad czy po prostu ułoży indywidualnie dopasowany do Was jadłospis. Możecie także sami zgłębiać wiedzę i nauczyć się wybierać produkty, które pokryją zapotrzebowanie organizmu na wszystkie niezbędne składniki odżywcze. Zamiast sklepowych gotowych mieszanek i produktów, dużej ilości skrobi, ryżu i kukurydzy, postawcie na zboża bezglutenowe jak kasza gryczana, kasza jaglana, amarantus, quinoa.  Aby dostarczyć więcej błonnika jedzcie więcej surowych czy gotowanych warzyw i owoców, orzechów, pestek (dyni, słonecznika), nasion (sezam, siemię lniane) oraz bezglutenowych płatków owsianych. Witaminy z grupy B uzupełnicie jedząc brązowy ryż, rośliny strączkowe, kaszę gryczaną, chudą wołowinę, podroby jaja czy ryby. Magnezu dostarczą różne ziarna, gorzka czekolada, banany, orzechy i oczywiście bezglutenowe zboża. Sporo wapnia i witaminy D zawierają przetwory mleczne, ryby, orzechy, a żelaza ciemnozielone warzywa, suszone owoce, nasiona roślin strączkowych czy żółtko jaja.

Najważniejsze aby dieta była jak najbardziej świeża i naturalna, czyli bez przetworzonych gotowych produktów i różnorodna, tak aby dostarczała komplet makroskładników, witamin i minerałów.

Przestrzegamy, nie dajcie się ogłupiać mediom i nie wierzcie bezgranicznie modnym bestsellerom w księgarniach. Studiujcie literaturę fachową, a jeśli nie macie na to tyle czasu czy chęci, oddajcie się w ręce profesjonalisty. :)


0 Komentarzy

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *